2-3-1- اخلاق15
2-3-2- شهروندی16
2-3-3- اخلاق شهروندی17
2-3-4- حقوق شهروندی18
2-3-5- حقوق مدنی19
2-3-6- حقوق سیاسی19
2-3-7- حقوق اجتماعی19
2-3-8- مشارکت اجتماعی20
2-3-9- ترافیک شهری21
2-3-10- اخلاق ترافیک شهروندی22
2-4- رویکردهای نظری مفاهیم22
2-4-1- رویکردهای نظری اخلاق شهروندی22
2-4-1-1- تالکوت پارسونز22
2-4-1-2- برایان ترنر24
2-4-1-3-کیت فالکس27
2-4-1-4- ویل کیملیکا30
2-4-1-5- توماس جانوسکی31
2-5- جمع بندی مفهوم شهروندی34
2-6- رویکردهای نظری مربوط به جرائم شهری35
2-6-1- نظریات کنترل اجتماعی36
2-6-2- نظریه کنترل اجتماعی هیرشی37
2-6-3- نظریه ارتباطات نسبی ساترلند به عنوان عامل کجرفتاری38
2-6-4- نظریه مرتون در مورد کجرفتاری39
2-7- برخی عوامل محیطی موثر بر جرائم شهری40
2-8- جمع بندی رویکردهای نظری مربوط به جرایم شهری41
2-9- رویکرد نظری مفهوم ترافیک43
2-9-1- تعریف ترافیک44
2-9-2- تاریخچه ترافیک در ایران45
2-10- چهارچوب نظری49
2-11- فرضیات تحقیق53
2-11-1- فرضیه اصلی53
2-11-2- فرضیات فرعی53
2-11-2-1- بعد اجتماعی53
2-11-2-2- بعد فرهنگی53
2-11-2-3- عوامل زمینه ای53
فصل سوم
روش شناسی تحقیق
3-1- مقدمه55
3-2- روش تحقیق55
3-3- روش گردآوری اطلاعات56
3-4- روایی و پایایی ابزار گردآوری اطلاعات56
3-5- جامعه آماری57
3-6- نمونه آماری58
3-7- حجم نمونه58
3-8- واحد تحلیل59
3-9- روش نمونه گیری59
3-10- فرضیات تحقیق59
3-10-1- فرضیه اصلی59
3-10-2- فرضیات فرعی59
3-10-2-1- بعد اجتماعی59
3-10-2-2- بعد فرهنگی60
3-11- تعاریف نظری مفاهیم60
3-11-1- تخلفات رانندگی60
3-11-2- اخلاق ترافیک شهروندان60
3-11-3- بعد اجتماعی اخلاق60
3-11-4-آنومی اجتماعی61
3-11-4-1- احساس امنیت اجتماعی61
3-11-4-2- ناکارآمدی قوانین63
3-11-4-3- عدالت اجتماعی64
3-11-5- سرمایه اجتماعی64
3-11-5-1- آگاهی64
3-11-5-2- اعتماد65
3-11-5-3- مشارکت65
3-11-6-1- بعد فرهنگی67
3-11-6-2- الگوپذیری67
3-11-6-3- تاثیر رسانه های جمعی68
3-11-6-4- دانش عمومی68
3-12- شاخص های متغیرهای مستقل68
3-12-1- شاخص های متغیر وابسته69
3-12-2- میزان تخلفات رانندگی70
3-13- روش های تجزیه و تحلیل داده ها70
فصل چهارم
یافته های تحقیق
4-1- مقدمه73
4-2- آمار توصیفی74
4-2-1- توصیف سیمای جامعه مورد مطالعه بر مبنای متغیرهای زمینه ای74
4-2-2-1- جنس74
4-2-2-2- سن75
4-2-2-3- وضعیت تاهل76
4-2-2-4- سطح تحصیلات77
4-2-2-5- وضعیت اشتغال79
4-2-2-6- تعداد وسیله نقلیه تحت تملک خانواده80
4-2-2-7- وضعیت مسکن81
4-2-2- توصیف سیمای جامعه مورد مطالعه بر مبنای مولفه های اخلاق ترافیک شهروندی82
4-2-2-1- شاخص های بعد اجتماعی اخلاق ترافیک شهروندی در جامعه مورد مطالعه82
4-2-2-2- سرمایه اجتماعی85
4-2-2-3-آنومی اجتماعی91
4-2-3- متغیرهای بعد فرهنگی اخلاق ترافیک شهروندی در جامعه مورد مطالعه95
4-2-3-1- دانش عمومی95
4-2-3-2- الگوپذیری افراد97
4-2-3-3- اخلاق ترافیک شهروندی99
4-2-3-4- توصیف سیمای جامعه مورد مطالعه بر مبنای میزان تخلفات رانندگی100
4-3- آمار استنباطی101
4-3-1- آزمون فرضیات101
4-3-2- تحلیل رگرسیون104
فصل پنجم
تحلیل یافته ها و نتایج تحقیق
5-1- مقدمه109
5-2- تحلیل فرضیات بر اساس ضرایب همبستگی دوگانه (اسپیرمن)109
5-3- نتایج به دست آمده براساس آزمون همبستگی چندگانه (تحلیل رگرسیون)112
5-3-1- جنس113
5-3-2- تحصیلات113
5-3-3- ناکارآمدی قوانین113
5-3-4- عدم احساس عدالت اجتماعی114
5-3-6- آنومی اجتماعی114
5-3-7- دانش عمومی114
5-3-8- الگوپذیری115
5-4- نتایج و پیشنهادات115
منابع119
پیوست ها125
فهرست جداول
جدول 3-1: میزان تخلفات عمده رانندگی از سال 1388 تا 1392 در اصفهان83
جدول 4-1: توزیع فراوانی جنس پاسخگویان88
جدول 4-2: توزیع فراونی سن پاسخگویان89
جدول 4-3: توزیع فراوانی وضعیت تاهل پاسخگویان90
جدول 4-4: سطح تحصیلات پاسخگویان91
جدول 4-5: وضعیت اشتغال پاسخگویان92
جدول 4-6: تعداد وسیله نقلیه تحت تملک خانواده93
جدول 4-7: وضعیت مسکن پاسخگویان94
جدول4-8: درصد پاسخ افراد به هریک از گویه ها96
جدول4-10: درصد پاسخ افراد به هریک از گویه ها96
جدول 4-11: توزیع فراوانی متغیر تعهدات انضمامی (فردی)97
جدول 4-12: توزیع فراوانی متغیر تعهدات اجتماعی افراد97
جدول 4-13: درصد پاسخ افراد به هریک از گویه ها99
جدول 4-14: توزیع فراوانی متغیر آگاهی افراد نمونه مورد مطالعه99
جدول 4-15: درصد پاسخ افراد به هریک از گویه ها100
جدول 4-16: توزیع فراوانی متغیر اعتماد فردی افراد نمونه مورد مطالعه101
جدول 4-17: توزیع فراوانی متغیر عدم اعتماد عمومی افراد در نمونه مورد مطالعه101
جدول 4-18: توزیع فراوانی متغیر عدم اعتماد اجتماعی افراد در نمونه مورد مطالعه101
جدول 4-19: درصد پاسخ افراد به هریک از گویه ها102
جدول 4-20: توزیع فراوانی متغیر مشارکت اجتماعی افراد در نمونه مورد مطالعه103
جدول 4-21: توزیع فراوانی متغیر سرمایه اجتماعی افراد در نمونه مورد مطالعه103
جدول 4-22: درصد پاسخ افراد به هریک از گویه ها104
جدول 4-23: توزیع فراوانی متغیر عدم عدالت اجتماعی در نمونه مورد مطالعه105
جدول 4-24: درصد پاسخ افراد به هریک از گویه ها105
جدول 4-25: توزیع فراوانی متغیر عدم امنیت اجتماعی در نمونه مورد مطالعه106

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

جدول 4-26: درصد پاسخ افراد به هریک از گویه ها106
جدول 4-27: توزیع فراوانی متغیر ناکارآمدی قوانین در نمونه مورد مطالعه107
جدول 4-28: توزیع فراوانی شاخص آنومی اجتماعی در نمونه مورد مطالعه108
جدول 4-29: درصد پاسخ افراد به هریک از گویه ها109
جدول 4-30: توزیع فراوانی شاخص نقش سواد در نمونه مورد مطالعه109
جدول 4-31: درصد پاسخ افراد به هریک از گویه ها110
جدول 4-32: توزیع فراوانی شاخص الگوپذیری گروه های اولیه در نمونه مورد مطالعه111
جدول 4-33: توزیع فراوانی شاخص الگوپذیری گروه های ثانویه در نمونه مورد مطالعه111
جدول 4-34: توزیع فراوانی شاخص الگوپذیری در نمونه مورد مطالعه112
جدول 4-35: توزیع فراوانی متغیر اخلاق ترافیکی در نمونه مورد مطالعه112
جدول 4-36: توزیع فراوانی میزان تخلفات رانندگی افراد113
فهرست نمودارها
نمودار 4-1: توزیع فراوانی جنس پاسخگویان88
نمودار 4-2: توزیع فراونی سن پاسخگویان89
نمودار4-3: توزیع فراوانی وضعیت تاهل پاسخگویان90
نمودار 4-4: سطح تحصیلات پاسخگویان91
نمودار 4-5: وضعیت اشتغال پاسخگویان92
نمودار 4-6: تعداد وسیله نقلیه تحت تملک خانواده94
نمودار 4-7: وضعیت مسکن پاسخگویان95
فصل اوّل

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

کلّیات تحقیق
1-1- مقدمه
همگام با افزایش جمعیت و رشد شهرنشینی، شاهد افزایش تولید وسایل حمل و نقل و استفاده گسترده از آنها به ویژه در شهرهای بزرگ می باشیم. با این حال صنعت حمل و نقل همچون سایر دستاوردهای بشری، علی رغم فراهم نمودن تسهیلات و آسایش های فراوان برای زندگی راحت انسان، عوارض و مشکلات بسیاری مانند تصادفات، آلودگی هوا، آلودگی صوتی و راه بندان های طولانی به همراه داشته است. در نگاه کلی بهره برداری و بهره وری مناسب و مطلوب از کلیه تسهیلات نوین، نیاز به تدوین قوانین و مقرراتی متناسب با امکانات و شرایط فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی هر اجتماعی دارد.
بی توجهی به مقررات راهنمایی و رانندگی و قانون گریزی، همواره یکی از علل بروز مشکلات، معضلات و حوادث ترافیکی در بسیاری از جوامع می باشد که بنا بر بافت فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و جغرافیایی جوامع میزان آن متفاوت است. آمار حوادث ترافیکی در ایران موید میزان بالا و غیرمتعارف تخلفات رانندگی در ایران است که هر ساله زیان های جبران ناپذیر اقتصادی و آسیب های اجتماعی را باعث می گردد. اگر چه در بروز تخلفات رانندگی عوامل مختلفی دخیل هستند اما طبق بررسی ها عامل انسانی، به عنوان اصلی ترین علت حوادث ترافیکی در ایران، گزارش شده است. عدم رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی ریشه درفرآیند اجتماعی شدن شهروندان و عدم نهادینه شدن قوانین اجتماعی در جامعه ی شهری دارد. بنابراین ریشه یابی علل تخلفات رانندگی در شهری چون اصفهان که حجم زیادی از وسایل نقلیه در معابر آن جریان دارد، می تواند گامی در جهت کاهش مشکلات سیستم حمل و نقل درون شهری کشور باشد.
1-2- بیان مساله
رشد شهرنشینی در جهان و به ویژه در کشورهای در حال توسعه رو به افزایش است. این امر نیاز به استفاده از وسایل حمل و نقل را بیشتر می نماید. وسایل حمل و نقل موتوری با ویژگی ها و پتانسیل های خود دسترسی سریع و راحت به فواصل دور و نزدیک را ممکن نموده اند. اما عوارض و مشکلاتی مانند تصادفات، آلودگی هوا، سروصدا و راه بندان های طولانی مدت را به همراه داشته است.
یکی از مشکلات اساسی که در اصفهان مشاهده می شود و روزانه هزاران نفر را در خود گرفتار می کند، مشکل “تراکم ترافیک شهری” می باشد. تراکم ترافیک به عنوان یک مشکل مشترک در شهرهای بزرگ جهان شناخته شده است و کارشناسان حمل و نقل و ترافیک، انسان، وسایل نقلیه و شبکه معابر را از عوامل موثر در عرصه ترافیک شهری می دانند و عدم رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی از طرف انسان (به عنوان عامل فعال و با شعور این سیستم) از علل انسانی اساسی این پدیده شهری بیان گردیده است.
مطالعات انجام شده در خصوص زمینه ها و عوامل بروز تخلفات ترافیکی در کشورهای مختلف، نشان می دهد که در همه کشورها خصوصاً در کشورهای توسعه یافته، عوامل بروز تخلفات بیشتر به ویژگی های شخصیتی رانندگان و هنجارهای غالب اجتماع برمی گردد. از سایر عوامل موثر بر بروز تخلفات و رفتارهای پرخطر در این کشورها می توان به عواملی همچون: عدم آگاهی از عواقب تخلف، ریسک پذیری، قدرت نمایی، میل به قانون شکنی، بی اعتمادی به قانون، عادات نادرست فرهنگی، خشم و عصبانیت، نادرست بودن طرح هندسی مسیر، نقص قوانین، عدم اجرای قوانین، برخورد نامناسب با متخلفان، نظارت نامناسب و احتمال پایین شناسایی تخلفات، وجود زمینه های چانه زنی با پلیس و عدم قطعیت مجازات ها اشاره نمود.
عامل انسانی از دیدگاه علوم مختلفی چون روانشناسی، جامعه شناسی، علوم تربیتی و بهداشت قابل بررسی است. در این مطالعه از دیدگاه جامعه شناسانه به آن نگریسته می شود. یکی از مباحث مهم در جامعه شناسی معاصر، بحث شهروندی و به دنبال آن اخلاق شهروندی می باشد. اخلاق شهروندی محصول زندگی شهری است. به طور خلاصه شهروند، فردی است که در شهر زندگی می کند، از امکانات شهر بهره می برد و در مقابل شهر و دیگر شهروندان دارای مسئولیت می باشد. اخلاق شهروندی عبارت است از وظایف و تعهداتی که هر شهروند در قالب رفتارهای اجتماعی نسبت به نهادهای اجتماعی و سایر شهروندان دارد.
از دیدگاه جامعه شناسی، یک جنبه از علل انسانی تخلفات رانندگی، ریشه در اخلاق ترافیک شهروندان دارد. منظور از اخلاق ترافیک شهروندان میزان تعهد و پایبندی افراد به قوانین و مصوبات وضع شده از جانب متولیان حمل و نقل و ترافیک و مسئولین راهنمایی و رانندگی می باشد.
ذکر این نکته نیز حائز اهمیت می باشد که ارتکاب تخلف از جانب رانندگان می تواند دو دلیل عمده داشته باشد. گاه رانندگان به دلیل فراموش کردن برخی قوانین، عدم آشنایی با محیط و یا خطای دید و ندیدن علائم رانندگی و همچنین به دلیل عدم آگاهی از قوانین جدید مرتکب تخلف می شوند که به عنوان تخلفات سهوی معرفی شناخته می شوند. اما در برخی موارد شهروندان نسبت به این قوانین آگاهی دارند ولی به دلایلی نسبت به آنها بی تفاوت می باشند. این امر ناشی از ضعف اخلاق ترافیک شهروندی در بین رانندگان شهری است. ضعف و یا فقدان اخلاق ترافیک شهروندی می تواند نقش تعیین کننده ای در بروز کجرفتاری های اجتماعی از جمله تخلفات رانندگی داشته باشد. بنابراین در این تحقیق تلاش می شود تا با شناسایی و سنجش عوامل موثر بر اخلاق ترافیک شهروندی، علل تخلفات رانندگی را ریشه یابی نموده و به دنبال آن گامی جهت ارتقاء اخلاق ترافیک شهروندی به منظور برقراری نظم شهری برداشته شود.
1-3- اهداف
1-3-1- هدف اصلی
• سنجش رابطه بین اخلاق ترافیک شهروندی و میزان تخلفات رانندگی درشهر اصفهان
1-3-2- اهداف فرعی
• سنجش میزان تعهدات اجتماعی شهروندان اصفهانی در رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی.
• ارائه راهکارهایی جهت ارتقاء سطح اخلاق ترافیک شهروندی و افزایش رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی.
1-4- ضرورت و اهمیت
انجام این تحقیق با هدف و منظور شناسایی انگیزه و علل عدم رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی به عنوان یکی از نمادهای کجرفتاری اجتماعی می باشد. مطالعات متعددی برپدیده ترافیک شهری انجام شده است که بیشتر آنها در قلمرو مهندسی راه صورت گرفته است. البته در بیشتر مطالعات انجام شده، انسان به عنوان یک عامل موثر در ایجاد پدیده ترافیک شهری مطرح شده است. در مطالعاتی که بر روی عامل انسانی پدیده ترافیک شهری صورت گرفته است، بیشتر بر روی رفتار انسان و از بعد روانشناسی بوده است. از آنجایی که این تحقیق با دید جامعه شناختی به این مساله نگاه می کند، می تواند انسان را در قالب الگوهای رفتارشهری، قوانین و کنش های متقابل نمادین با دیگران مورد بررسی قرار دهد. در واقع مطابق با نظریه های جامعه شناسی هر پدیده اجتماعی توسط علل اجتماعی مورد تبیین و توضیح قرار می گیرند. بنابراین تفاوت این مطالعه در مقایسه با سایر مطالعات دیگر، مدنظر قراردادن رفتارهای انسان براساس ساختارهای اجتماعی و فرهنگی و تاثیر متقابل انسان و کلیه ساختارهای اجتماعی و فرهنگی جامعه می باشد.
1-5- سوالهای تحقیق
1-5-1- سؤال اصلی
چه رابطه ای بین اخلاق ترافیک شهروندی و عدم رعایت قوانین رانندگی (تخلفات رانندگی) در شهر اصفهان وجود دارد؟
1-5-2- سوال های فرعی
١ – اخلاق ترافیک شهروندی چیست؟ عوامل مؤثر بر آن کدام است؟
٢ – بین اخلاق ترافیک شهروندی و عدم رعایت قوانین رانندگی(میزان تخلفات راهنمایی و رانندگی) چه رابطه ای وجود دارد؟
٣ – عوامل اجتماعی و فرهنگی موثر بر میزان تخلفات رانندگی کدامند؟
1-6- فرضیه ها
1-6-1- فرضیه اصلی
• به نظر می رسد بین اخلاق ترافیک شهروندی و عدم رعایت قوانین رانندگی(میزان تخلفات رانندگی) رابطه معناداری وجود دارد.
1-6-2- فرضیه های فرعی
• به نظر می رسد بین تحصیلات فردی و میزان تخلفات رانندگی رابطه وجود دارد.
• به نظر می رسد بین اطلاعات رسانه ای افراد و میزان تخلفات رانندگی رابطه وجود دارد.
• به نظر می رسد بین الگوپذیری افراد و میزان تخلفات رانندگی رابطه وجود دارد.
• به نظر می رسد بین تعهدات اجتماعی افراد و میزان تخلفات رانندگی رابطه وجود دارد.
• به نظر می رسد بین سرمایه اجتماعی و میزان تخلفات رانندگی رابطه وجود دارد.
• به نظر می رسد بین میزان آشنایی رانندگان با قوانین شهری و میزان تخلفات رانندگی رابطه وجود دارد.
• به نظر می رسد بین سابقه سکونت در شهر و میزان تخلفات رانندگی رابطه وجود دارد.
1-7- کاربردهای تحقیق
1-ریشه یابی علل تخلفات راهنمایی و رانندگی و عدم رعایت قوانین و مقرارت راهنمایی و رانندگی شهر اصفهان که حجم زیادی از وسایل نقلیه در معابر آن جریان دارد.
2- کاهش مشکلات و معضلات موجود در سیستم حمل و نقل درون شهری اصفهان.
3- ارایه راهکار به معاونت راهورناجا جهت وضع قوانین و دستورالعملهای کارآمد باهدف رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی توسط شهروندان.
4- شناسایی و سنجش عوامل موثر بر اخلاق ترافیک شهروندی.
5- ارتقاء اخلاق ترافیک شهروندی به منظور برقراری نظم شهری
1-8- استفاده کنندگان تحقیق
• پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا؛
• دانشگاه علوم انتظامی امین؛
• اداره مطالعات وتحقیقات کاربردی پلیس راهور ناجا؛ و
• فرماندهان ، روسا و مدیران راهور سراسر کشور.
1-9- روش تحقیق
روش تحقیق این پایان نامه روش توصیفی – تحلیلی از نوع پیمایشی می باشد. پیمایش یکی از روشهای تحقیق اجتماعی است که در آن اعضای جامعه آماری به پرسش هایی در مورد موضوع مورد مطالعه تحقیق، پاسخ می دهند. آنها این کار را یا از طریق پرکردن پرسشنامه ای که در اختیار آنها قرار می گیرد و یا شفاهاً از طریق مصاحبه انجام می دهند. روش تحقیق پیمایشی از روشهای کمی است نه کیفی.
1-10- روش و ابزار گردآوری اطلاعات

با توجه به این که روش تحقیقی که برای این پژوهش انتخاب شده است روش پیمایش می باشد، در نتیجه از میان تکنیک های پژوهش، پرسشنامه به عنوان تکنیک جمع آوری و سنجش متغیرهای این پژوهش انتخاب شده است ودرصورت لزوم از تکنیک مصاحبه نیز استفاده می شود.
1-11- جامعه آماری و حجم نمونه
از آنجایی که در این مطالعه، هدف سنجش میزان تخلفات رانندگی افراد است، نیاز به مطالعه رانندگانی می باشد که دارای تخلفات رانندگی هستند. بنابراین مراکز پلیس +10 شهر اصفهان، به عنوان مکانی که رانندگان جهت دریافت تخلفات ثبت شده خود مراجعه می کنند، انتخاب می گردد و جامعه آماری شامل کلیه رانندگان مراجعه کننده به واحد اجراییات مراکز پلیس +10 شهر اصفهان جهت دریافت برگه تخلفات رانندگی وسیله نقلیه خود می باشند.
1-12- روش نمونه گیری
روش نمونه گیری در این تحقیق نمونه گیری تعمدی یا قصدمند می باشد که با مراجعه به مراکز پلیس+10 وانتخاب رانندگان دارای تخلفات زیاد انجام می گیرد حجم نمونه با توجه به محدودیت های محقق و موضوع تحقیق تقریبا200نفر برآورد می گردد.
1-13- روش های تجزیه و تحلیل اطلاعات
در تحقیق حاضر، مطالعه بر روی رانندگان مراجعه کننده به واحد اجراییات مراکز پلیس+10 شهر اصفهان، جهت دریافت ریز تخلفات وسیله نقلیه خود صورت می گیرد. بنابراین واحد تحلیل، در سطح خرد و فرد می باشد. روش تجزیه تحلیل اطلاعات در این تحقیق تحلیل آماری توصیفی (توزیع و درصد فراوانی، میانه، مد، میانگین، انحراف استاندارد و غیره) تحلیلی استنباطی (ضریب پیرسون، آزمون فریدمن و رگرسیون) می باشد.
1-14- رئوس مطالب و فصول
فصل اولکلیات تحقیق: مقدمه- بیان مسئله- اهداف تحقیق- اهمیت و ضرورت تحقیق- سؤالات تحقیقفصل دوممبانی نظری، پیشینه تحقیق و چارچوب نظریفصل سومروش شناسی تحقیق، ابزار مورد استفاده- جامعه آماری- حجم نمونه- معرفی متغیرها،تعریف نظری وعملی مفاهیم،روایی وپایایی،روش تجزیه و تحلیلفصل چهارمتجزیه و تحلیل داده های جمع آوری شدهفصل پنجمنتیجه گیری و پیشنهادات
فصل دوّم
مبانی نظری
2-1- مقدمه
در این فصل به تدوین چارچوب نظری تحقیق خواهیم پرداخت. به بیان ریمون کیوی چهارچوب نظری همانند پروژکتوری می باشد که راه و مسیر حرکت را برای محقق جهت دستیابی به فرضیات و مدل تحقیق روشن می نماید.(کیوی؛ 1382)
چنانچه پیش از این نیز بیان شد، آنچه در این مطالعه مورد تبیین قرار خواهد گرفت، تاثیر اخلاق ترافیک شهروندی بر میزان تخلفات رانندگی افراد در شهر اصفهان می باشد. اخلاق ترافیک شهروندی، مفهومی است که در این مطالعه بر اساس آن سازماندهی خواهد شد. آنچه که تاکنون در حوزه علوم اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته است، اخلاق شهروندی بوده است. اما در این مطالعه اخلاق شهروندی، منحصراً در حوزه مسائل ترافیکی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. از آنجایی که مطالعات چندانی در این حوزه انجام نشده است، لذا برای بررسی و سنجش اخلاق ترافیک شهروندی، در ابتدا به مطالعه اخلاق و سپس اخلاق شهروندی از دیدگاه جامعه شناسی پرداخته می شود. پس از شناسایی ابعاد و شاخص های مختلف این مفاهیم، مفهوم اخلاق ترافیک شهروندی بازتعریف می گردد.
این فصل، شامل 5 قسمت می باشد که بنا بر لزوم، هر یک شامل زیر بخش هایی می باشد. در قسمت اول این فصل، ابتدا به بیان تعریف کلی از مفاهیم اصلی مطرح شده در این تحقیق شامل اخلاق، اخلاق شهروندی، اخلاق ترافیک شهروندی، کجرفتاری اجتماعی و تخلفات رانندگی پرداخته می شود. در قسمت دوم، به بازخوانی نظریه های مختلف در راستای مفاهیم اصلی تحقیق پرداخته می شود. قسمت سوم شامل تدوین و تهیه چهارچوب نظری تحقیق با توجه به نظریه های مطرح شده در قسمت دوم می باشد. پس از تدوین چهارچوب نظری، در قسمت چهارم ترسیم مدل نظری و در آخر بنا بر مدل نظری استخراج شده، فرضیات تحقیق بیان می گردد.
2-2-پیشینه تحقیق
برخی از تحقیقات و پژوهش هایی که در رابطه با اخلاق ترافیک شهروندی و میزان تخلفات انجام شده است عبارتند از:
• شیر محمدی، حمید، 1385، عامل انسانی در معضلات ترافیکی و راه کارهای کاهش تخلفات ترافیکی، همایش ملی ترافیک شهری معضلات و راهکارها.
هدف این مطالعه، شناسایی عوامل موثر در بروز تصادفات و تخلفات ترافیکی رانندگان است. در این مطالعه، محقق علت بیشتر تصادفات را سرعت غیرمجاز، بی احتیاطی و عدم رعایت قوانین و مقررات ترافیکی و به طور کلی عامل انسانی دانسته است و عقیده دارد با برنامه ریزی درست می توان از عامل انسانی به عنوان پارامتری موثر در جهت تعدیل و رفع سایر نواقص و کمبودها در واحدهای عبور و مرور استفاده نمود.
در این مطالعه، پیشگیری از تخلفاتی که صرفاً به واسطه بی توجهی و بی مبالاتی عامل انسانی صورت گرفته به عنوان راهکار اساسی در پیشگیری و کاهش معضلات ترافیکی یاد شده است. به طور کلی 4 دلیل اصلی و انگیزه بروز تخلفات رانندگی در این مقاله عبارتند از:
1- خستگی رانندگان،2- ریشه های روانشناختی رفتار رانندگان: اضطراب، پریشانی، عجله و شتاب، عدم اعتماد به نفس، عدم آشنایی و اطلاع کافی از مسایل فنی ضروری لازم، افسردگی مزمن و غیره 3- عدم وجود رفتارهای مناسب ترافیکی و4- عدم تسلط کامل بر وسیله نقلیه در مواقع بروز خطر.
همچنین راهکارهای پیشنهادی محقق در پیشگیری و تعدیل تخلفات راهنمایی و رانندگی ناشی از عامل انسانی عبارتند از:
1- فرهنگ سازی. 2- آموزش مستمر و تعلیم و تربیت اشخاص درگیر ترافیک: آموزش کودکان از سنین خردسالی، همکاری بین بخش های مختلف سازمانها و ارگان های دست اندر کار امر ترافیک مانند آموزش و پرورش، صدا و سیما، راهنمایی و رانندگی، وزارت راه، شهرسازی و صدور دفترچه رانندگی به جای گواهینامه رانندگی به جای صدور گواهینامه به رانندگان، دفترچه هایی را به آنها بدهند که در طول زمان اعتبار آن هرگونه تخلف و اعمال غیرمجاز راننده در آن ثبت گردد و در هنگام تمدید آن بنا بر نوع تخلفات و میزان آنها، محدودیت ها و محرومیت هایی برای رانندگان در نظر گرفته شود. برنامه ریزی برای کم کردن آسیب های ناشی از خستگی رانندگان، اایجاد فضاهای مناسب در مسیرها جهت استراحت رانندگان خسته، طراحی مهندسی محیط اطراف جاد هها جهت ایجاد امکان واکنش و آسیب کمتر برای رانندگان خسته، فراهم کردن مکان های ایمن برای رانندگان تا اتومبیل های خود را متوقف کرده و در آنجا استراحت کنند.
در انتهای مقاله، محقق چنین بیان داشته که حدود 75 درصد علت اصلی تصادفات مربوط به بخش شخصیتی انسان است، لذا خصوصیات روانی، اجتماعی و تربیتی و باورهای فرهنگی از عوامل مهم ایجاد حوادث هستند، و با توجه به پیچیدگی ساختار انسان و دخیل بودن فاکتورهای بسیار در تصمیم گیری و عکس العمل افراد، لزوم انجام مطالعات گسترده در این زمینه در 3 سطح پیشنهاد شده است.
الف. برای ایجاد محیط حمل و نقل سالم و ایمن نیاز به ایجاد جامعه ای سالم هم به لحاظ جسمی و هم به لحاظ روحی وجود دارد.
ب. سیستم حمل و نقل باید جوابگوی طیف وسیعی از رانندگان با حالات روانی مختلف باشد.
ج. انجام یک باز مهندسی، در نحوه اجرای قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی ضرورت دارد.
این مطالعه می تواند در علت یابی بروز تخلفات رانندگی و راهکارهای مفید، جهت کاهش میزان تخلفات رانندگی در مطالعه حاضر، مورد توجه قرار گیرد.
• آواز، زهره؛ حبیبیان، میقات، بررسی جامعه شناختی تاثیر اخلاق ترافیک شهروندی بر تخلفات رانندگی؛ مطالعه موردی کلانشهر تهران. نشریه تحلیل اجتماعی نظم و نابرابری اجتماعی، پائیز و زمستان 1390، شماره 61.
در این مقاله، تاثیر اخلاق ترافیک شهروندی به تفکیک جنسیت بر میزان تخلفات رانندگی شهروندان تهرانی، از دیدگاه جامعه شناسی مدل شده است. ساختن مدل در این مطالعه از طریق پرسشنامه و براساس نظرسنجی از 215 نفر از افرادی که برای اخذ برگه تخلفات وسیله نقلیه خود به مراکز پلیس+10 شهر تهران مراجعه کرده بودند، صورت گرفته است. در این مطالعه اخلاق ترافیک شهروندی به عنوان میزان تعهد و پایبندی رانندگان به قوانین راهنمایی و رانندگی تعریف شده است که شامل دو بعد اجتماعی و فرهنگی می باشد. آنومی اجتماعی، سرمایه اجتماعی و تعهدات اجتماعی به عنوان شاخصه های بعد اجتماعی، الگوپذیری، تاثیر رسانه های جمعی و پایگاه فرهنگی و اجتماعی افراد به عنوان شاخصه های بعد فرهنگی در نظر گرفته شده است.
شاخص خوبی برازش مدل نشان می دهد که متغیرهای مورد بررسی در این تحقیق به عنوان بخشی از متغیرهای مربوط به عامل انسانی، در بین مردان تنها 39 درصد و در بین زنان 60 درصد در بروز تخلفات رانندگی نقش دارند. نتایج بدست آمده در این مقاله نشان می دهد که عواملی همچون تحصیلات از عوامل زمینه ای، مولفه عدم اگاهی از شاخص سرمایه اجتماعی در بعد اجتماعی، مولفه تاثیر گرو ه های اولیه از شاخص الگوپذیری و تاثیر رسانه ها در بعد فرهنگی در بین زنان و مولفه تعهد فردی از شاخص تعهد اجتماعی، اعتماد رابطه ای عمومی و اعتماد انضمامی فردی از شاخص سرمایه اجتماعی و مولفه ناکار آمدی قوانین از شاخص آنومی اجتماعی در بین مردان و همچنین پایگاه فرهنگی اجتماعی در هر دو گروه رابطه معناداری با میزان تخلفات رانندگی در شهر تهران دارند.
• فروغی ابری، 1385، نقش شهروندان در ترافیک شهروندی.
هدف این مطالعه، تلاش جهت کاهش معضل ترافیک، در استان اصفهان به کمک مردم و شهروندان مسئول و قابل اعتماد سازما نهای مربوطه بوده است. این مطالعه ترافیک را به عنوان یکی از مشکلات اجتماعی در جوامع امروزی و شهرهای بزرگ شناسایی نموده است. عدم آگاهی و شناخت کم شهروندان از مقررات راهنمایی و رانندگی از اساسی ترین علل انسانی ترافیک مطرح شده است. محقق در این تحقیق طرحی به عنوان ترافیک مردمی عنوان کرده است. در این طرح گروه های مختلف مردمی، پلیس راهنمایی و رانندگی، شهرداری، نماینده سازمان ترافیک و غیره به عنوان گروه هماهنگی معرفی شده اند. در این راستا مردم خود به ثبت تخلفات دیگر شهروندان اقدام کرده و نتایج مشاهدات خود را در اختیار مسئولین مربوطه قرار داده اند. ابزار جمع آوری اطلاعات در این مطالعه، پرسشنامه و جامعه مورد بررسی کلیه رانندگان تاکسی، رانندگان شخصی، رانندگان اتوبوس، موتورسوارها، عابرین پیاده، کسبه، دانش آموزان و به طور کلی کلیه افراد و اقشاراجتماعی شهر اصفهان بوده اند.
در این مطالعه، پرسشنامه هایی توسط مسئولین و متخصصین ترافیکی جهت سنجش کارآمدی این طرح در بهبود وضع موجود ترافیکی استان آماده گردید که توسط افراد حاضر در نمونه مورد مطالعه، تکمیل و مورد ارزیابی قرار گرفته است.
راه حل پیشنهادی این مطالعه جهت کاهش پدیده ترافیک شهری، اجرای برنامه های آموزشی منظم و مشخص برای عموم شهروندان بوده است. این مطالعه بیانگر تاثیرگذاری همه اقشار جامعه در بروز پدیده ترافیک شهری است، لذا قشر خاصی از افراد مورد نظر نمی باشند.
• کاظمی، 1385، شهر بی انضباط و محدودیت های ظهور شهروندی: با تاکید بر فرهنگ ترافیک در تهران.
این مطالعه که در اولین همایش انسان شناسی فرهنگی و اخلاق شهروندی در سال 1385 برگزار شده است، بیان می دارد که اخلاق شهروندی عبارت است بازنمایی امر اخلاقی در عرصه های عینی شهروندی. هدف از این مطالعه بررسی سطح اخلاق شهروندی در شهر تهران براساس فرهنگ ترافیکی افراد است.
در این مطالعه تلاش شده است تا با توجه به فرهنگ ترافیک در شهر تهران به عنوان نماد برجسته ای از اخلاق شهروندی، برخی از مهمترین خصائص اخلاق شهروندی شناسایی شود. برخی از این خصائص عبارتند از عقلانیت خودمدارانه شهروندان، عقلانیت کوتاه مدت، کم مایه و سلطه گر در زندگی روزمره. در این مطالعه محقق امتناع شکل گیری اخلاق شهروندی را به دلیل پایین بودن احساس نظارت شهروندی، بیان نموده است.
• رضائی، 1385، بررسی عوامل موثر بر عدم رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی در بین رانندگان شهر تهران.
در این مطالعه هدف شناسایی عوامل اجتماعی فرهنگی موثر بر تخلفات راهنمایی و رانندگی و همچنین سهم هر یک از عوامل در این تخلفات بوده است. در این مطالعه، محقق یکی از ناهنجاری هایی که همه روزه در سطح خیابان ها و آزادراه ها مشاهده می شود را عدم رعایت قوانین و مقررات راهنمایی در بین رانندگان بیان می کند. جامعه آماری این مطالعه، کلیه مسافربرهای درون شهری و حجم نمونه 900 نفر بوده است. روش مورد استفاده در این تحقیق پیمایش و ابزار سنجش پرسشنامه بوده است. چهارچوب نظری مورد استفاده در این تحقیق دو نظریه آنومی دورکیم و مرتون و نظریه های مکمل آنها در خصوص میزان احساس محرومیت نسبی، اعتماد اجتماعی، فردگرایی در برابر جمع گرایی با ملاحظات اجتماعی وغیره بوده است.
متغیر وابسته در این تحقیق عدم رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی و متغیرهای مستقل بنا بر چهارچوبهای نظری انتخاب شده شامل احساس محرومیت نسبی، احساس آنومی، روحیه فردگرایی، وضعیت اقتصادی براساس دو شاخص نوع خودرو و میزان درآمد ماهانه، تحصیلات، سن، رضایت از زندگی، رعایت عدالت اجتماعی، اعتماد اجتماعی وغیره درنظر گرفته شده است.
نتایج حاصل از این تحقیق عبارتند از عدم رضایت از زندگی، عدم رضایت شغلی، احساس عدم وجود عدالت اجتماعی در جامعه، عقیده به فردگرایی در جامعه، وجود احساس آنومی در بین مردم و عدم دستیابی به آمال و آرزوهایشان. این عوامل منجر به بی توجهی افراد نسبت به قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی شده و از اینرو آنها برای رسیدن به اهداف و آرزو های خویش تلاش می کنند تا به هر طریقی از دیگران پیشی گیرند.
در این مطالعه، محقق تعاریف عملی و نظری خود را از شاخصهای مطرح شده بیان ننموده و اشاره ای به گویه هایی که برای سنجش متغیرهای خود در نظر گرفته، ننموده است. از سوی دیگر از شاخص ها و مفاهیم در زمینه مسایل مربوط به حم لو نقل و ترافیک شهری سنجیده نشده است.
2-3- مفاهیم کلیدی
از اصول اولیه زندگی شهرنشینی، آموزش افراد اجتماع و به تعبیری جامعه پذیر کردن جامعه نشینان برای فراگیری و رعایت اخلاق شهروندی است. برای این منظور در ابتدای امر به تبیین مفهوم اخلاق پرداخته می شود.

2-3-1- اخلاق
تعاریف و نظریه های مختلفی در مورد مفهوم اخلاق بیان شده است. اخلاق در لغت به معنی خلق و خوی و صفت رفتاری معنی شده است.(معین؛ 1372) امّا در زندگی اجتماعی به ویژه در شهرنشینی، اخلاق معنایی ورای معنای لغوی خود دارد. اصل اول تولد شهرها، رشد و توسعه اخلاق در بین افراد است.(چلبی؛1381) برخی از نظریه های مطرح شده در باب اخلاق بهشرح زیر می باشند:
کانت، اخلاقی بودن را مترادف با عقلانی بودن معنی می کند. او پایه اخلاق انسانی را عقلانیت آن می داند.(چلبی، 1381) دورکیم نیز برای تعریف اخلاق درست، بر دو پایه عشق و ذهن تاکید دارد. او معتقد است که در یک جامعه برای آن که زندگی رواج پیدا کند و جامعه نیز تداوم یابد، باید قوانین و قواعد آن برمبنای اصول اخلاقی تدوین گردد.(چلبی؛ 1381)
برای حفظ یکپارچگی در کلان شهرها باید اولین گام در جهت حفظ نظم و انضباط شهری برداشه شود. برای این منظور باید اصول و قواعد خاصی از جانب مسئولین شهری تدوین گردد. ولی این اصول باید به شیوه هایی تدوین گردند که برای عموم مردم قابل لمس و اجرا باشند. دورکیم معتقد است که برای حفظ نظم در شهرها باید قوانین، بر اساس اصول اخلاقی تدوین گردند. البته او معتقد است که اصول اخلاقی علاوه بر عقلانیت نیاز به احساسات نیز دارند. اگر اصول و قواعد منحصراً عقلانی و به دور از درک احساسات افراد جامعه باشد، نوعی حکومت استبدادی بوجود می آید و این قوانین پایداری چندانی نخواهند داشت. بنابراین عقل و احساس دو رکن اصلی اخلاق محسوب می شود. وقتی قوانین وضع شده احساسات افراد جامعه را در نظر بگیرند، تحمل و پذیرش آن از طرف عموم مردم راحت تر صورت می پذیرد. منظور از احساسات و عقل در این واژه، ایجاد انعطاف در قوانین و قابل اجرا در آوردن آنها است. اگر کل نظم قانونی بر ترس استوار باشد، جامعه بیش از یک زندان نبوده و در آن مردم فقط هنگامی به رعایت قوانین می پردازند که بر سر آنها تازیانه باشد. البته باید در نظر داشت که احساسات وارد شده در اصول و قواعد یک جامعه باید به دور از افکار خودخواهانه وضع کنندگان آنها باشد. ذکر این نکته نیز حائز اهمیت می باشد که از اصول اولیه شهرنشینی و مدیریت شهری، اصل برابری انسانها می باشد. در اصل هنگام وضع قوانین و قواعد اجرایی برای اداره کلیه زیرساختهای شهری، می بایست منافع عمومی افراد در نظر گرفته شود و تنها منافع طبقه و گروه خاصی لحاظ نگردد.

2-3-2- شهروندی
مفهوم دیگری که باید درباره آن صحبت شود، شهروندی می باشد. شهروندی، از مهمترین ایده های اجتماعی است که به منظور کمک به شناخت بهتر جامعه، روابط درونی آن و هدایت کنش ها و رفتارها به وجود آمده است. این مفهوم، همانند هر مفهوم دیگر، در بستر تاریخی- اجتماعی و در درون شبکه های مفهومی، محتوا و معنای خود را آشکار می سازد. این محتوا و معنا، ثابت نبوده و به اعتبار تحولات پدید آمده در جوامع و رویکردهای نظری، دستخوش تغییر شده است.(شیانی، 1381) تعاریف مختلفی در زمینه شهروندی ارائه گردیده است. شهروند از واژه لاتین”سیویتاس”مشتق شده است. این واژه در زبان لاتین تقریباًٌ معادل کلمه “پولیس” در زبان یونانی است. پولیس یا شهر، تنها مجموعه ای از ساکنین نیست؛ بلکه واحدی سیاسی و مستقل به شمار می آید. شهروند کسی است که به یک واحد سیاسی تعلق دارد و شرایط لازم را برای مشارکت در اداره عمومی در محدوده شهر را داراست.(پللو؛ 1370، به نقل از فالکس) شهروندی یک”سازه اجتماعی” است در نتیجه تابعی از بستر اجتماعی و زمینه فرهنگی جامعه خود است. از این رو، با توجه به تنوع و تفاوت فرهنگها با معانی فرهنگی متفاوتی از شهروندی برخورد می شود. همچنین باید متذکر شد که شهروندی دارای “بنیان های فرهنگی” است و مجموعه ای از ارزش های اجتماعی مانند مساوات طلبی، آزادی، فردگرایی، مردم سالاری و مسئولیت پذیری مدنی و نظام های معنایی ایدئولوژیک معین، مانند لیبرالیسم آن را حمایت می کند.(فالکس؛ 1381)
به طور کلی بنابر تعاریف ارائه شده فوق، هر فردی که در شهر زندگی می کند به عنوان یک شهروند محسوب نمی شود. مشارکت عمومی افراد در عرصه های عمومی و اجتماعی جامعه و احساس مسئولیت نسبت به آن شرط کافی برای شهروندی می باشد.(کاظمی؛ 1386)

2-3-3- اخلاق شهروندی
اخلاق شهروندی همان مسئولیت و تعهدی است که فرد به عنوان شهروند نسبت به جامعه و اعضاء آن دارد و بنابر هنجارها و قواعد رسمی جامعه تعریف می شوند. به عبارت دیگر وظایفی که شهروندان نسبت به نهادهای اجتماعی و یا سایر شهروندان دارند به عنوان اخلاق شهروندی مطرح می شود.
اخلاق شهروندی تعهدات عمومی است که در قالب رفتارهای اجتماعی شکل می گیرد. به عبارت دیگر اخلاق شهروندی شامل وظایفی است که شهروندان در یک شهر، نسبت به نهادهای اجتماعی و یا سایر شهروندان دارند(فکوهی؛1380) وظیفه شناسی، مسئولیت پذیری در شهر، قانونمندی و هنجارپذیری از مهم ترین واژگان و مفاهیمی می باشند که در راستای مفهوم اخلاق شهروندی به آنها پرداخته می شود.(فکوهی؛ 1387) برای بررسی اخلاق شهروندی، شاخص هایی چون مسئولیت مدنی، حقوق شهروندی، مشارکت مدنی و همکاری و تعاون جمعی را می توان نام برد.(شیانی؛ 1381)

2-3-4- حقوق شهروندی
حقوق از نظر لغوی جمع حق است و آن اختیارات، توانایی ها و قابلیت هایی است که به موجب قانون، شرع، عرف و قرارداد برای انسانها لحاظ شده است و در اصطلاح، اصول، قواعد و مقرراتی است که روابط انسانها را با هم در حقوق خصوصی و روابط فرمانروایان و فرمانبران را درحقوق عمومی و اساسی تنظیم می کند.(کاستلز؛ 2000)
هر قاعده حقوقی که به صورت قانون در حقوق موضوعه درمی آید دارای خصوصیات زیر است:
1- قاعده حقوقی الزام آور است.

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید